Сурункали холецистит: Холециститдан халос бўлиш мумкинми? » MUZAFFAR.UZ

Содержание

Холециститдан халос бўлиш мумкинми? » MUZAFFAR.UZ

Холециститдан халос бўлиш мумкинми?

   Ўт пуфаги яллиғланиши (холецистит) айни вақтда кўп тарқалган хасталик, айниқса аёллар ўртасида тез-тез учрайди. Бу касалликни орттириб олмаслик учун нималарга риоя этиш лозим? Бемор муолажани канда қилмаганда  холециститдан халос бўлиши мумкинми? Бу ва бошқа саволларга гастроэнтеролог-шифокор, тиббиёт фанлари доктори, профессор Феруза Ҳамробоева жавоб беради. 

— Ўт (сафро) жигар ҳужайралари ишлаб чиқарадиган сарғиш-қўнғир рангли суюқлик бўлиб, таркибида сув, органик моддалар, оқсиллар, аминокислоталар, витаминлар, гормонлар ва бошқа моддалар бор. Одам жигари бир кеча-кундузда 2 литргача ўт ишлаб чиқаради. Ўт пуфаги жигарнинг пастки юзасидаги махсус чуқурчада жойлашган. Унда ортиқча ўт сақланади. Ўт йўллари жигар ҳужайралари орасидан бошланиб, бўлакчалар ва бўлаклар оралиғида аста-секин умумийлашиб боради.

   Ўт пуфагида ўтнинг димланиб қолиши холецистит пайдо бўлишида асосий омил саналади.

Ўт димланишига ўт (сафро) чиқариш йўлларининг буралиб қолиши, сиқилиши, анатомик нуқсонлар сабаб бўлади. Ўт пуфаги яллиғланиши жараёнининг бирданига келиб чиқишига баъзан кўп овқат ейиш, жуда ёғли, шўр ёки аччиқ овқат истеъмол қилиш, совқотиш, бошқа аъзолардаги кучли яллиғланиш жараёнлари ҳам таъсир қилади. Холецистит ўткир ва сурункали турда кечади. Масалан, ўткир холецистит ривожланишига ўт қопида қон айланишининг бузилиши, ўт қопи бўйинчасининг букилиб қолиши, меъда ости бези ширасининг ўт йўлларига оқиб тушиши сабаб бўлади.

 Ўткир тури тўсатдан бошланади

   Касалликнинг ўткир тури бир неча кўринишда (масалан катарал, йирингли, флегмонали, гангренали) намоён бўлади. Катарал холециститда ўт пуфагининг шиллиқ қавати шишади, қизаради. Йирингли холециститда ўт пуфаги таранглашади, тортилади, пуфак бўшлиғида йиринг тўпланади. Флегмонали холециститда ўт пуфаги шиллиқ қавати некрозга учрайди, баъзида девори тешилиши ҳам мумкин. Гангренали турида эса ўт пуфагининг некротик жараёни унинг деворларига тарқалади.

   Бемор ўнг қовурға ости ва қорин усти соҳасида бирданига оғриқ турганидан безовталанади. Кейин эса оғриқ ўнг елка ва ўнг курак соҳасига тарқалади.

   Бемор кўпинча ўнг томонга ва орқага эгилган ҳолатда ўтиради, чунки ҳаракат ва нафас олиш оғриқни баттар кучайтиради. Ўткир холециститда тана ҳарорати ошади, бемор титраб-қақшайди. Тил қуруқлашади, оқ караш билан қопланади. Беморнинг кўнгли айнаб қусади, қорни дам бўлади. Гоҳида қабзият кузатилади.

   Ўткир холецистит оғир турлари (флегмонали ва гангренали)да бемор операция қилинади. Бошқа ҳолларда (ўртачароқ турида) антибиотиклар буюрилади. Парҳезга риоя қилиш, иссиқ ширин чой, маъданли сувлар ва ёғли овқатдан ўзини тийиш беморнинг аҳволини анча енгиллаштиради.

 Сурункали тури ухлатмайди

   Сурункали холецистит ўткир холециститдан кейин пайдо бўлади. Бироқ кўп ҳолларда бу дард мустақил равишда, яъни ўт-тош касаллиги асосида келиб чиқади. Семириб кетган, ҳазм аъзолари ва ошқозон ости бези касаллигига дучор бўлган кишиларда ҳам сурункали холецистит келиб чиқиши кузатилган.

   Сурункали холециститда бемор ўнг қовурға остида суст оғриқ сезади, бу оғриқ кўпинча ёғли ва қовурилган овқат егандан 1-3 соат ўтгач бошланади. Беморнинг оғзи тахир бўлиши, кекириш, кўнгил айниши, ич дам бўлиши, қабзият ёки ич кетиши сингари ҳолатлар безовта қилади.

  Шунингдек, сурункали холецистит хуруж қилганда бемор асабий бўлиб қолади, ухлолмайди. Баъзан дори-дармонлар қабул қилгандан сўнг беморнинг аҳволи яхшиланади. Лекин овқатланиш тартиби бузилса, спиртли ичимликлар ичилса ёки оғир жисмоний машқлар бажарилса касаллик қайталаши мумкин.

   Баъзида сурункали холецистит узоқ йилларгача чўзилади, гоҳ кучайиб, гоҳ пасайиб туради. Агар бемор етарлича муолажа олмаса, сурункали холецистит ўт пуфагида тошлар йиғилишига олиб келади.

 Ўт қопи олиб ташланса…

   Маълумки, жигар тўхтовсиз равишда ўт (сафро) ажратади. У ўт пуфагида тўплана боради ва зарур пайтда овқат ҳазми учун сарфланади. Ўт пуфаги операция қилиб олиб ташланганда эса овқат ҳазми фақатгина жигар ажратаётган ўт ҳисобига амалга оширилади. Шунинг учун ҳам ўт қопи олиб ташланган беморлар тез-тез ва оз-оздан овқат ейишлари лозим.

   Бундан ташқари, уларнинг овқатлари ёғсиз ва қовурилмаган бўлиши шарт. Агар овқатланиш тартиби издан чиқса ёки бемор кўп овқат еб қўйса, ўт ишлаб чиқараётган жигар ниҳоятда зўриқади ва беморнинг аҳволи оғирлашиши мумкин.

   Ўт қопи олинганда жигар ишлаб чиқарган сафро доимий равишда ичакларга қуйилиб, ичак шиллиқ қаватини емира бошлайди. Шу сабаб баъзан ўт қопи олингач, беморда ич кетиши бошланиши мумкин. Бундай бўлмаслиги учун доимий парҳез ва гастроэнтеролог назоратида бўлиш талаб этилади.

   Умуман, ўт қопи олиб ташланганидан кейин 1-3 ой давомида бемор парҳез қилиши шарт. Кунига 4-6 марта овқатланиши зарур. Қатиқ, қайнатиб димланган ёки буғда пиширилган ёғсиз овқатлар, сабзавот ва мева шарбатлари ҳамда маъданли сувлар беморнинг кундалик таомномасида бўлгани маъқул.

   Турли пишириқлар, қовурилган ва дудланган маҳсулотлар, сут ёки тухум солинган ҳамирли таомлар ҳамда барча қовурилган овқатлар тавсия этилмайди.

 Қийшайса, тўғриланадими?

  Баъзан турли сабабларга кўра (масалан, ўткир холецистит ёки ўт-тош касаллиги туфайли) ўт пуфагининг бўйинчаси букилиб қайрилади ва шакли ўзгаради. Бу вақтда беморнинг кўнгли айнийди, қусади, овқати ҳазм бўлмайди, баъзан қорнида оғриқ туради.

   Ўт пуфаги қийшайганда ўт (сафро)нинг равон ўтиши қийинлашиб, у димланади, яъни узоқ туриб қолади, натижада ейилган овқат яхши ҳазм бўлмайди, бемор ўнг томонида ноқулайлик, кўпинча оғирликни ҳис этади. Айрим ҳолларда кишининг мунтазам оғир юк кўтариши туфайли ҳам ўт пуфаги қайрилади.

   Кексалик ёшига яқинлашаётган ёки жисмонан заиф одамларда ўт пуфагининг қийшайиши ўз-ўзидан рўй беради. Кўпчилик беморлар «Қийшайган ўт пуфагини тўғирлаш учун операция қилиш шартми?» деб сўрашади. Агар бемор буюрилган дори-дармонларни ўз вақтида қабул қилса ва парҳезга риоя этса ўт (сафро) ажралиши яхшиланиб, ичакларга ўтиши равонлашади ва шунда ўт пуфаги ўз ҳолига қайтади. Ўт пуфагида қийшайиш бор беморлар ёғли ва қовурилган овқатлар, ични дам қиладиган шоколад ва донли маҳсулотларни ҳамда хамирли таомларни вақтинча емай турганлари маъқул. Зираворлар, қовурилган тухум, нордон мевалар ва қаҳва ҳам вақтинча таъқиқланади.

   Бемор гўшт ва балиқнинг ёғли турларини, қўй ва мол ёғини, ёғли шўрвалар, какао, шоколад, ўткир, аччиқ таомлар, тухум сариғини истеъмол қилиши мумкин эмас. Сут маҳсулотларидан тайёрланган таомлар, масалан, ёғсиз қатиқ, творог, сузма еб туриш, ҳўл мевалар ва сабзавотлардан хоҳлаганча ейиш мумкин. Ичнинг равон келишига аҳамият беринг. Бунда мева шарбатлари яхши ёрдам беришини унутманг.

   Шуни ҳам унутмангки, ўз вақтида муолажа олмасангиз, сурункали холецистит бора-бора холангит (жигарнинг ички ва ташқи ўт йўллари яллиғланиши), гепатит (жигар яллиғланиши), панкреатит (меъда ости бези яллиғланиши) сингари касалликларни ҳам ўзига «эргаштириб» келади.

 

Г. ЖАМИЛОВА ёзиб олди.

 

Холециститни даволашда қўшимча муолажалар

   Бир ошқошиқ қуритилган тирноқгул (календула) япроқларига бир ярим стакан қайноқ сув қуйиб, паст оловда 5-6 дақиқа қайнатинг. Бирор соат дам едиринг, сўнг докада сузиб олинг. Бу қайнатма сафро (ўт) ҳайдаш ва яллиғланишга қарши хусусиятга эга бўлиб, ўт йўли касалликларида кунига -2-3  маҳал чорак стакандан ичилади.

*  *  *

   Карамни гўштқиймалагичдан чиқариб, дока ёрдамида сувини сиқиб олинг. Идишга солиб салқин жойда бир-икки кун сақланг. Холециститда кунига 3-4 маҳал овқатдан ярим соат олдин ичилади.

   Шунингдек, тузланган карам суви ҳам сафро ҳайдаш хусусиятига эга. Уни ҳар икки-уч соатда бир стакандан ичиш тавсия этилади.

*  *  *

   Бир ошқошиқ далачой (зверобой) нинг устидан бир стакан қайноқ сув қуйиб, чой каби дамланади. Ярим соат тургач, докада сузиб олинг. Кунига 3-4 маҳал овқатланишдан ярим соат аввал чорак стакандан ичилади.

*  *  *

   Бир ошқошиқ шивит уруғи устидан икки стакан қайнаган сув қуйиб, паст оловда 15 дақиқа қайнатилади. Совигач сузиб олинади. Ярим стакандан кунига 4 маҳал илиқ ҳолида ичилади.

*  *  *

   Бўзноч (бессмертник) гулларидан тайёрланган қайнатма ўт пуфаги касалликларида шифо бўлади.

Уч ошқошиқ қуритилган бўзноч гуллари сирли идишга солиниб, устидан бир стакан қайнаган сув қуйилади ва оғзи ёпилган ҳолда сув ҳаммомига (?) ярим соат муддатга қўйилади. Сўнг совитилиб докадан сузилади. Кунига 2-3 маҳал овқатланишдан чорак соат олдин, ярим стакандан илиқ ҳолида ичилади.

*  *  *

   Янги тайёрланган карам шарбати (қирғичдан чиқариб сиқиб олинган суви) ни ҳар куни  овқатланишдан ярим соат олдин, ярим стакандан бир ҳафта давомида ичиш керак.

   Ярим стакан карам шарбатига чорак стакан тузланган карам сувини аралаштириб, овқатдан олдин илиқ ҳолда икки маҳал 7-10 кун мобайнида ичилади.

* * *

   Маккажўхори попугидан тайёрланган қайнатма ўт пуфаги хаста-ликларида жуда фойдали. Қайнатма қуйидагича тайёрланади: 2-4 ошқошиқ попукнинг майдалангани олиниб, бир ярим стакан қайноқ сувда 30 дақиқа жуда паст оловда қайнатилади. Ҳар куни 3-4 соатда бир марта 1-2 ошқошиқдан ичиб турилади.

* * *

   Қариқиз (лопух) уруғидан бир неча донаси бир стакан сутга солиб қайнатилади ва ҳар куни овқатланишдан олдин 50 граммдан ичилади.

* * *

   Зайтун мойи кунига наҳорда ярим чойқошиқдан ичилади ва бу миқдор секин-аста чорак стаканга етказилади. Сўнг икки ҳафта дам олиб, муолажа яна такрорланади.

*  * *

   Бодринг  шарбати олиниб, бир стаканига бир ошқошиқ асал солиб аралаштирилади. Уни бўлиб-бўлиб кун давомида 3-4 маҳал истеъмол қилиб турилса, ўт йўлларидаги муаммоларни бартараф этади.

*  *  *

   Турп қирғичдан ўтказилиб, шарбати сиқиб олинади. Сўнг тенг миқдорда асал билан аралаштирилиб, оч қоринга оз-оздан ичиб турилади. Бу муолажа ўт йўлларида тош пайдо бўлишининг олдини ҳам олади.

* * *

   Ўт пуфаги хаста беморлар наъматак дамламаси (термосда 7-8 соат дамлангани) ни ичиб туришлари, ёнғоқ, узум, карам, картошка, помидор, шивит ва кашнични мумкин қадар кўпроқ истеъмол қилишлари тавсия этилади.


Холецистит ҳақида

Холецистит ҳақида

Подробности
Бўлим: Саломатлик
Дата публикации

Холецестит ўт пуфагининг яллиғланиши бўлиб, нотўғри овқатланиш, сурункали қабзият, турли хил инфекцион хасталиклар туфайли келиб чиқади. Ўз вақтида даволанмаган холецистит сурункали турга ўтади ва кейинчалик ўт-тош касаллигига айланиб кетади.

Белгилар бошланса…

Беморнинг ўнг биқинда – қовурғаси остида тўсатдан қаттиқ оғриқ пайдо бўлади. Кўнгли айнаши, қусиши мумкин. Тана ҳарорати бироз кўтарилади. Баъзида оғриқ кучайиб, ўнг қўл ва ўнг куракка тарқалади. Кўп ҳолларда касалликнинг иккинчи ё учинчи куни тери ва кўз оқи сарғаяди. Сийдик қизғиш-сариқ ранга киради.
Ўткир холецистит аксарият вақтларда ёғли таомларни кўп егандан кейин бошланади. Бемор оғриқ бошланиши биланоқ уйга врач чақиради, у келгунча грелка қўйиши, меъдасини ювиши ёки сурги дорилар ичиши асло мумкин эмас. Ўткир холецистит билан оғриган беморлар касалхонада даволанишади.
Сурункали холецистит кўпинча ўткир холециститнинг бир неча бор хуружидан сўнг кузатилади. Бунда беморнинг ўнг қовурғаси остида ғижимловчи оғриқ туради. Айниқса, ёғли овқат истеъмол қилгандан сўнг оғриқ зўраяди. Қориннинг юқори қисмида оғирлик сезилади. Кўнгил айниб, кекирик пайдо бўлади. Сурункали холециститни шифохоналарда, санаторийларда даволаш яхши наф беради. Шифокор тавсия этган дори-дармонларни тўғри қабул қилиш лозим. Агар бемор даволанмасдан бепарво юраверса, унда ўт-тош касаллиги юзага  келади.

Ўт-тош касаллиги

Секин-аста ривожланадиган бу касалликда бемор ўнг қовурғаси остида бир неча йиллар давомида кучсиз оғриқни ҳис қилиб юради. Оғзи тахирлашиб, жиғилдони қайнайди. Баъзан ўнг қовурға остида санчиқ туриб, оғриқ қорин, ўнг кўкрак, ўнг елка, ўмровга тарқалади. Бу аломатлар ўт пуфагида тош пайдо бўлганини билдиради.
Қовурилган, мариновка қилинган ва дудланган маҳсулотларни истеъмол қилганда беморнинг кўнгли айнаши ва қорни соҳасида оғирлик сезиши мумкин. Қорин дам бўлиши ва қабзият ҳам ўт-тош касаллигига туртки беради. Чунки бундай ҳолларда ўт пуфагида ўт димланиши юз бериб, бора-бора ўт халтасида тош йиғилишига олиб келади. Ўт-тош касаллиги кучайганда фақат жарроҳлик усули қўлланади.

Нима қилмоқ керак?

1. Холециститга чалинган беморлар, айниқса, кечқурунлари аччиқ ва ёғли таомларни истеъмол қилишни чекланишлари керак.
2. Таомлар янги пиширилган бўлиши шарт, бемор ўта тўйиб овқатланмаслиги лозим.
3. Гўшт ва балиқнинг ёғли турлари, қўй ва мол ёғи, какао ичимлиги, шоколадлар, тухум сариғини ейишдан сақланинг.
4. Сутли таомлар ва творог, ёғсиз қатиқ, сузма, шунингдек ҳўл мева ва сабзавотлар тавсия этилади. Ичнинг равон келишига аҳамият беринг.
5. Семириш ва моддалар алмашинувининг бузилишига йўл қўймаслик керак. Камҳаракат бўлманг, эрталаблари енгил бадантарбия қилишга одатланинг.
6. Танадаги инфекция манбалари (касал тишлар, томоқ оғриғи, яъни, фарингит ва тонзиллит кабилар)ни ўз вақтида даволатинг.
7. Гўштни қайнатиб ё буғда пишириб истеъмол қилинг.
8. Овқатни ўсимлик ёғида тайёрлаш лозим. Оз-оздан тез-тез овқатланган маъқул.
9. Спиртли ичимликлар ичиш ва чекиш ҳам касалликни баттар оғирлаштиради. Бадҳазм овқатлардан сўнг ишқорли минерал сувлар ичишингиз мумкин.
10. Агар оила аъзоларингизнинг бирортасида (бобо ё буви, ота-она ва яқин қариндошларда) холецистит ёки ўт-тош касаллиги бор бўлса, сизда ҳам шунга мойиллик кузатилади, демак, касалликни бартараф этиш мақсадида юқоридаги барча маслаҳатларга амал қилишингиз шарт.

Халқ табобатидан

— Холециститни даволашда маккажўхори попуги ёрдам беради. Ундан қайнатма тайёрлаш усули: 2-4 қошиғи бир ярим стакан қайноқ сувда ярим соат милдиратиб қайнатилади. Кейин докада сузилади. Уч-тўрт соатда бир марта икки ош қошиқдан ичилади.
— Ўт пуфагида тош йиғилганда кашнич ва унинг илдизини қайнатиб ичиш лозим. Ушбу қайнатма ўт ҳайдайди, ўт пуфагидаги тошни туширишгаям ёрдам беради.
— Ибн Сино эрмон ўсимлигининг ер устки қисмидан тайёрланган дамламани ўт пуфаги касалликларида ичишни буюрган. Дамламани тайёрлаш учун икки стакан қайнаб турган сувни бир чой қошиқ майдаланган эрмон устига қуйиш ва оғзи ёпиқ идишда дамланади. Сўнг докада сузиб олинади. Кунига уч маҳал овқатдан ярим соат олдин чорак стакандан ичилади.
— Ўт пуфаги хасталанган бор беморлар наъматак, ёнғоқ, лимон, апельсин, карам, картошка, помидор, шивит ва кашнични мумкин қадар кўпроқ истеъмол этсалар, фойдаси бор.

Ўт пуфаги борасидаги саволларга жавоблар

Саломатлик саҳифасига мурожаат қилган, хат йўллаган бир қанча мухлислар томонидан ўт пуфак билан боғлиқ касалликлар ҳақида батафсил маълумот беришимизни сўрашганди. Бугунги саҳифамизда айнан ушбу мавзудаги саволларга жавоб олиш мақсадида биз олий тоифали хирург Ғайрат Қудратовга мурожаат қилдик.

—Ўт пуфаги касаллигининг келиб чиқиш сабаблари нимада?

Нодир Қаҳҳоров, Тошкент вилояти

—Ўт пуфаги жигар ишлаб чиқарган ўт суюқлиги учун резервуар ҳисобланиб, у овқатланиш вақтида ўт суюқлигини 12 бармоқли ичакка  ҳайдаб бериш вазифасини бажаради. Ўт пуфаги касалликлари норационал пала партиш овқатланиш, овқат рационида ёғли маҳсулотлар кўплиги овқатлангандан сўнг кам ҳаракатлилик, ўт суюқлигининг димланиши ва иккиламчи инфекция (ўтда ўт йиғилганидан сўнг, ўт пуфаги деворлари таранглашади ва қон айланиши бузилади, натижада организмдаги инфекциялар яллиғланиш пайдо қилиши мумкин) таъсирида келиб чикади.

 

—Ўт пуфаги касалликларининг турлари борми, улар қайсилар?

Ақида Парпиева, Самарқанд вилояти

—Ўт пуфаги касаллиги холецистит—ўт пуфагининг яллиғланиши, ўткир холлицистит—яллиғланиш жараёнинг бошланиши ва сурункали холлицистит—ўз вақтида даволанмаган яллиғланиш бора-бора умр давомида сурункали, яъни вақти-вақти билан қайталаб турувчи яллиғланишга ўтади, тошли ва тошсиз холециститларга ажратилади.

—Ўт пуфаги касалликлари асосан неча ёшдагилар орасида учрайди? Даволаш муддати қанча?

Зубайра Очилова, Тошкент шаҳри

—Холецистит 50 ёшдан ошган аёллар орасида кўпроқ учрайди. Эркаклар нисбатан кам касалланади. Болаларда эса жуда кам ҳолатларда учрайди. Касалликни даволаш муддати режимга  ва холецистит  турига боғлик бўлади. Масалан тошсиз холециститлар пархезга  риоя қилиш ва инфекцияга қарши дори воситалари қабул қилиниши, ўт  суюқлигининг димланишини бартараф кқилиш билан тез даволаниши мумкин. Тошли холециститлар эса кўп холатларда жарроҳлик йўли билан даволанади.

—Ўт пуфаги димланишининг биринчи белгилари қандай? Уй шароитида қандай даво чораларини кўриш лозим бўлади?

Эркин Юнусов, Фарғона вилояти

—Ўтпуфаги димланганлигининг биринчи белгилари қуйидагилар: овқатлангандан сўнг ўнг қовурға остида оғриқ бўлиши кўнгил айниши, наҳорда оғиз бўшлиғида тахирлик сезилиши, холсизлик. Уй шароитида пархезга риоя қилиш, пассив дюбаж қилиш, ўт ҳайдовчи дори воситаларини ичиш, жўхори попуги  дамламасини қабул қилиш тавсия этилади. Уй шароитида дюбаж қилиш мумкин. Бунинг учун оч қоринга магний сульфат эритмаси ичилади. 30 дақиқадан кейин ўнг қовурға ости соҳасига иссиқ қўйилиб, чап ёнбош билан ётилади. Шуни аҳамиятга олиш керакки, бу вақтда ўт пуфагида тошлар бўлмаслиги керак, акс ҳолда тош ўт йўлига тушиб «механик  сариқлик»ни келтириб чиқаради. Маслаҳатим, бу борада албатта шифокор мутахассис билан маслахатлашиш лозим.

—Ўт пуфагидаги тошлар кўпроқ туз сабабли йиғиладими ёки ёғданми?

Самира Отаева, Қашқадарё вилояти

—Ўт тошлари кўпроқ ёғли, холестиринга бой маҳсулотлар истеъмол қилиш натижасида ҳосил бўлиб, таркиби ўт кўпрок ўт кислоталаридан иборат бўлади.

—Ўт пуфаги қандай сабабларга кўра олиб ташланиши мумкин? Ўт пуфаги олиб ташлангандан сўнг, киши организмида қандай ўзгаришлар бўлади, у нималарга амал қилиши лозим бўлади ва шундан сўнг ут пуфак функциясини қайси орган, органлар зиммасига олади?

Жаҳонгир Ҳамроев, Наманган вилояти

—Ўт тош касаллиги, ўткир ва тез-тез қайталанувчи сурункали  тошли холецисстларда, ўнг пуфаги истисқосида, ўт пуфаги флегмона  ва ўсмаси аниқланган ҳолатларда олиб ташланади. У олиб ташланган унинг вазифасини жигар бажаради. Ўт пуфаги олиб ташлангач овқат ҳазм қилишда бироз ўзгаришлар кузатилади, яъни ёғли, ҳамирли  холестиринга бой маҳсулотлар, қуюқ овқатларни ҳазм бўлиши қийинлашади. Шу сабабли операциядан сўнг 6 ой пархез буюрилади. Ушбу операцияни бошидан кечирган беморлар тез ҳазм бўладиган, клетчаткага бой таомлар, мевалар, шарбатларни истеъмол қилишлари тавсия этилади. Шу билан бирга ёғли ҳамирли холестиринга бой, яъни қовурилган, қуюқ овкатлар истеъмол килиш тавсия килинмайди.

  • Яхши пишган қовун пўстлоғини салқин жойда қуритиб туйиб, сувда қайнатилади ва докада сузиб суви ичилади.
  • Ўтда тош бўлса, бир дона олхўри қоқига озроқ занжабил шарбати қўшиб қайноқ сув билан ичилади.
  • Бир боғ янги кашнич баргларини 1 лирт сувга солиб қайнатилади. Совутиб ўтда тош бўлган ҳолатларда, тошни эритиш учун ичилади.

 

Умида Якубова тайёрлади

Партиядош шифокор маслаҳати: Фарзандингиз вазнини назоратда ушланг

Кўпинча қилтириқ, эти суягига ёпишган бола бизда салбий таассурот уйғотади. Унга ачинишга, соғлиғи ҳақида хавотирланишга тушамиз. Семиз бола-чи? Биз учун ундан яхшиси йўқ, саломатлигида ҳаммаси жойида, деб ўйлаймиз. Аслида ҳам шундайми? Йўқ! Бизнинг ҳавасимизни келтираётган дўмбоқ, бақалоқ болалар ҳар доим ҳам соғлом эмас. Ёшига номутносиб вазн тўплаш ҳам касаллик аломатидир.

Шаҳар болалари хавф гуруҳида

Агар бола ўз ёшига монанд вазнидан 15 фоизга ортиқ бўлса, у семиз ҳисобланади ва бу тиббиёт нуқтаи назарига кўра кўнгилсиз ҳолатдир. Статистик маълумотга кўра, шаҳар болаларининг 8,5 фоизи, қишлоқда улғаяётган болаларнинг эса 5,5 фоизида семизлик қайд этилади.

Дунё педиатрлари болаларда ортиқча вазн кўрсаткичи борган сари ортаётганидан ташвишда. Бу аввало эндокринологларни ўйлантирмоқда. Шунингдек, семизлик юрак қон-томир, ошқозон-ичак, таянч-ҳаракатланиш, репродуктив, метаболик бузилишларни ясаши бунга қарши ўз вақтида курашиш лозимлигини тақозо этади.

Наслдан наслга ўтади

Болаларда семизлик бирламчи ва иккиламчи шаклларда кечади. Бирламчи семизлик алиментар деб ҳам аталиб, нотўғри овқатланиш ёки наслий мойиллик ортидан келиб чиқади. Иккиламчи семизлик эндокрин омиллар, масалан, қалқонсимон бездаги муаммолар билан боғлиқ.

Семизликнинг биринчи даражасида бола меъёрий вазни 15-24 фоиз, иккинчи даражада 25-49 фоиз, учинчи даражада 50-99 фоиз, тўртинчи даражада 100 фоизга ортади. Аксарият болалар биринчи ва иккинчи даражадаги семизликка дучор бўладилар.

Агар ота ва онанинг ҳар иккисида семизлик кузатилса, бу болаларга 80 фоиз ҳолларда ўтади. Фақат онадаги семизлик 50 фоиз, отадаги бундай ҳолат эса 38 фоиз эҳтимол билан фарзандларга мерос қилинади.

Семиз болада витамин кам бўлади

Чақалоқ 4 кг.дан зиёд вазн билан туғилса, илк ҳафтларда меъёрдан кўп вазн йиғса, сунъий озиқланса, у келажакда семизликка рўбаро келиш хавфи остида қолади. Мактаб ёшидаги бола одатда нотўғри овқатланиш ва кам жисмоний ҳаракат сабаб семириб кетади. Тез сўрилувчи углеводлар (ширинликлар) қаттиқ ёғлар (“фаст-фуд”), газланган сув, табиий бўлмаган шарбатлар, шакарли чой боланинг ортиқча ва носоғлом равишда вазн тўплашига асосдир. Бундай болаларда оқсил ва витаминлар танқислиги юзага келади.

Камҳаракат, спорт билан шуғулланмайдиган, фаол ўйинлар ўйнамайдиган, ўтирган жойида ақлий меҳнат билан кўп шуғулланадиган, компьютер ва телевизорга ружу қўйган болалар ҳам семизликка мойил бўладилар.

Вазн гормонал муҳитга таъсир қилади

Cемизликнинг сабаби бир қанча ирсий касалликлар, масалан, Даун синдроми, Коэн синдроми, туғма гипотиреоз, энцефалит, менингит, мия ичи жароҳати, бош мия шишлари, нейрохирургик аралашувларга бориб тақалиши мумкин. Баъзида бола руҳиятидаги туб ўзгаришлар, масалан оиладаги бахтсиз ходиса ёки мактабга чиқиш каби эмоционал ҳолатлар ҳам тўсатдан кўп вазн йиғишга асос бўлади.

Меъёрдан кўп овқатланиш ва кундалик таомномада углеводларга кўп ўрин берилиши гормонал муҳитни бузади. Жумладан, инсулин гормони хаддан ортиқ ишлаб чиқарилади. Ёғларнинг кўплиги эса адренокортикотроп гормон миқдори юқорилашга олиб келади. Боланинг иммунитети тушиб, аллергия, шамололлаш, қабзият ва бошқа касалликларга мойиллиги ортади. Боланинг асосан қорни, бели, кўкраги, қўли ва юзини ёғ босади. Жисмоний ҳаракатларда ҳансираб қолади.

Шифокорнинг тезкор кўригини талаб этади

Иккиламчи семизлик алоҳида касалликлар асорати сифатида бўй кўрсатади. Масалан, туғма гипотиреоз мавжуд бола бошини тутиш, ўтириш, эмаклаш, юриш, тиш чиқишида соғлом болалардан ортда қолади. Бундай болалар семиришга мойил бўлади. Организмда пролактин гормони миқдори кўплигидан семириш содир бўлса, асосан кўкрак қафаси шишиб, сут безлари катталашади. Қизларда тухумдонлар поликистози сабаб ҳам семириш кузатилиши мумкин. Бунда юзда ёғ тўпланади, хуснбузар чиқади, хайз цикли бузилади.

Одатда ортиқча семиз болаларда атеросклероз, гипертония, диабет, стенокардия, панкреатит, сурункали холецистит, бавосир, қабзият, ичакда муаммолар, гепатоз, жигар циррози аниқланади. Сколиоз, артроз, яссиоёқлик учун шароит яратилади. Келажакда бепуштликка юз тутиш хавфи остида бўлади. Тенгдошлари орасида кулгига қолиши жиҳатидан, албатта, руҳиятга ва жамиятга мослашишига ҳам таъсир кўрсатмай қолмайди.

Демак, фарзандида ортиқча вазнни пайқаган ота-она шифокор назоратига шошилиши лозим. Бола педиатр, невролог, эндокринолог, генетик, гастроэнтеролог кўригидан ўтиши талаб этилади. Ташхис олдидан қондаги глюкоза, холестерин, триглицерид, оқсил миқдори аниқланади. Шунингдек, пролактин, инсулин, Т4, ТТГ, эстрадиол, картизол гормонлари миқдори ҳам текширилади. Қалқонсимон без УТТ, гипофиз бези МРТдан ўтказилади. Зарурат туғилганида ЭЭГ текшируви буюрилади.

Соғлом турмуш тарзи зарурати

Нафақат бола, балки оиланинг таомланиш ҳолатини қайта кўриб чиқиш, фойдали ва тўғри овқатланишни йўлга қўйиш муҳим. Болани стресслардан йироқ тутиш, соғлом ҳаёт тарзига одатлантириш, жисмоний фаолликни ошириш даркор. Кўп вақтини табиат қўйнида ўтказиш, тоғ ён бағирларига саёҳат уюштириш наф беради. Организм зўриқиб қолмаслиги учун вазн ташлаш аста-секин амалга оширилади.

 

Мухаррам ДАДАХЎЖАЕВА,

Ўзбекистон “Адолат” СДП Сиёсий Кенгаши аъзоси

Учтепа туман тиббиёт бирлашмаси раҳбари

Ўт пуфагидаги ўзгаришлар | «Сиҳат-саломатлик» журнали

Республика жигар ва ўт йўллари хирургияси илмий марказининг директори, тиббиёт фанлари доктори, профессор Назира Арипова билан суҳбат.

– Баъзи беморлар “ўт пуфагим букилибди” дейишади. Ўт пуфагининг букилиш сабаблари ҳақида маълумот берсангиз.

– Соғлом ўт пуфаги аслида ноксимон кўринишда бўлади. Баъзан турли сабабларга кўра (масалан ўт қопининг яллиғланиб тузалишидан кейин) ўт пуфагининг бўйинчаси букилади ва шакли ўзгаради. Бу ҳолат рўй берганда баъзан ҳеч қанақа клиник белгилар кузатилмайди ва бу ультратовуш текширувида тасодифан аниқланади. Баъзан беморда кўнгил айниши, қусиш, еган овқати яхши ҳазм бўлмаслиги, қорнида оғриқ кузатилади.

Ўт пуфаги букилиб қолганда ўт (сафро)нинг равон ўтиши қийинлашиб, у димланади, яъни узоқ туриб қолади, натижада ейилган овқат яхши ҳазм бўлмайди, бемор ўнг томонида ноқулайлик, кўпинча оғирликни ҳис этади.

Айрим ҳолларда кишининг мунтазам оғир юк кўтариши туфайли ҳам ўт пуфаги букилади. Кексалик ёшига яқинлашаётган ёки жисмонан заиф одамларда ўт пуфагининг букилиши ўз-ўзидан рўй беради. Кўпчилик беморлар “Букилган ўт пуфагини тўғрилаш учун операция қилиш шартми?” деб сўрашади. Агар бемор буюрилган дори-дармонларни ўз вақтида қабул қилса ва парҳезга риоя этса ўт (сафро) ажралиши яхшиланиб ичакларга ўтиши равонлашади ва шунда ўт пуфаги оператив давога муҳтож бўлмайди. Фақатгина консерватив даво ёрдам бермаса ва беморни бу ҳолат мунтазам безовта қилса ёки ўт қопида яллиғланиш жараёни авж олиб борсагина оператив даво қилиш мумкин.

– Айрим кишилар кўп йиллар холецистит туфайли азоб чекаётганликларини айтишади…

– Ўт пуфагининг яллиғланиши (холецистит) айни вақтда кўп тарқалган хасталик ва айниқса аёллар ўртасида тез-тез учрайди. Касалликнинг келиб чиқишида ҳар хил бактериал флора (ичак таёқчаси, стафилококклар, стпрептококклар)нинг аҳамияти катта, баъзан уни вируслар қўзғатади.

Ўт пуфагида ўтнинг димланиб қолиши холецистит пайдо бўлишида асосий омил саналади. Ўт димланишига ўт (сафро) чиқариш йўлларининг букилиб қолиши, сиқилиши, анатомик нуқсонлар сабаб бўлади. Ўт пуфаги яллиғланиши жараёнининг бирданига келиб чиқишига баъзан кўп овқат ейиш, жуда ёғли, шўр ёки аччиқ овқат истеъмол қилиш, совқотиш, бошқа аъзолардаги кучли яллиғланиш жараёнлари ҳам таъсир қилади.

Холецистит ўткир ва сурункали турда кечади. Касалликнинг ўткир тури бир неча кўринишда (масалан катарал, йирингли, флегмонали, гангренали) намоён бўлади. Катарал холециститда ўт пуфагининг шиллиқ қавати шишади, қизаради. Йирингли холециститда ўт пуфаги таранглашади, тортилади, пуфак бўшлиғида йиринг тўпланади. Флегмонали холециститда ўт пуфаги шиллиқ қавати некрозга учрайди, баъзида девори тешилиши ҳам мумкин. Гангренали турида эса ўт пуфагининг некротик жараёни унинг деворларига тарқалади.

Бемор ўнг қовурға ости ва қорин усти соҳасида бирданига оғриқ турганидан безовталанади. Кейин эса оғриқ ўнг елка ва ўнг курак соҳасига тарқалади. Бемор кўпинча ўнг томонга ва орқага эгилган ҳолатда ўтиради, чунки ҳаракат ва нафас олиш оғриқни баттар кучайтиради. Ўткир холециститда тана ҳарорати ошади, бемор титраб-қақшайди. Тил қуруқлашади, оқ караш билан қопланади. Беморнинг кўнгли айнаб қусади, қорни дам бўлади, қабзият кузатилади.

Ўткир холециститнинг оғир турлари (флегмонали ва гангренали)да бемор операция қилинади. Бошқа ҳолларда консерватив даволар буюрилади.

– Холецистит сурункали кечса узоқ вақт давом этадими?

– Сурункали холециститда бемор ўнг қовурға остида суст оғриқни сезади, бу оғриқ кўпинча ёғли ва қовурилган овқат егандан 1-3 соат ўтгач бошланади. Беморнинг оғзи тахир бўлиши, кекириш, кўнгил айнаши, ич дам бўлиши, қабзият ёки ич кетиши сингари ҳолатлар безовта қилади.

Шунингдек, сурункали холецистит хуруж қилганда бемор асабий бўлиб қолади, ухлолмайди. Баъзан дори-дармонлар қабул қилгандан сўнг беморнинг аҳволи яхшиланади. Лекин у овқатланиш тартибини бузса, спиртли ичимликлар ичса ёки оғир жисмоний машқларни бажарса касаллик хуруж бериши мумкин. Баъзида эса сурункали холецистит узоқ йилларгача чўзилади, бу вақтда гоҳ кучайиб, гоҳ пасайиб туради. Агар бемор етарлича муолажа олмаса, сурункали холецистит ўт пуфагида тошлар йиғилишига олиб келади.

– Ўт пуфагини операция қилиб олдирган беморларда овқат ҳазми қийин кечса керак-а?

– Маълумки, жигар тўхтовсиз равишда ўт (сафро) ажратади. У ўт пуфагида тўплана боради ва зарур пайтда овқат ҳазми учун сарфланади. Ўт пуфаги олиб ташланганда эса овқат ҳазми фақатгина жигар ажратаётган ўт ҳисобига амалга оширилади. Шунинг учун ҳам ўт қопи олиб ташланган беморлар тез-тез ва оз-оздан овқат ейишлари лозим. Бундан ташқари, уларнинг овқатлари ёғсиз ва қовурилмаган бўлиши шарт. Беморлар операциядан сўнг олти ойча парҳез тутишлари, кейинчалик ҳам оз-оздан тез-тез овқат ейишлари лозим. Агар овқатланиш тартиби издан чиқса ёки бемор кўп овқат еб қўйса, ўт (сафро) ишлаб чиқараётган жигар ниҳоятда зўриқади ва беморнинг аҳволи оғирлашиши мумкин.

– Ўт йўлларини зонд ёрдамида “ювдириш” мумкинлигини эшитдик…

– Кўп ҳолларда ўт пуфагида димланиб қолган сафро зонд ёрдамида “ҳайдалади”. Зонд билан ювиш усули қўлланилгач, ўт йўллари тозаланиб, сафро ажралиши меъёрга тушади. Узунлиги 1,5 метр, диаметри 4,5-5 мм келадиган дуоденал зонднинг учига металл “олива” ўрнатилган бўлади. Махсус дори-дармонлар ёрдамида ўт пуфаги йўлларини очиб, сафронинг ўн икки бармоқ ичакка ўтиши учун имкон яратилади. Махсус зонд 40-45 сантиметр ютилганда оғиздан то ошқозоннинг кардиал қисмигача, 70 сантиметр ютилганда ошқозон пилорик кисмигача, 80 сантиметр ютилганда эса ўн икки бармоқ ичакка кириб боради.

Ўт йўлларини ювиш учун мўлжалланган махсус асбоб (зонд) стерилланган бўлиши шарт. Бемор овқатлангандан 12 соат ўтгач, оч қоринда бу усул амалга оширилади. Дастлаб бемор ўтқизиб қўйилади, ютиш ҳаракатларини бажаради, зондни 5-10 сантиметргача ютгач, ўнг томонга қаратиб ётқизилади. 80 сантиметргача ютгандан сўнг зонд учи махсус идишга улаб қўйилади.

Шундан сўнг зонд орқали 33 фоизли магний сульфат юборилади. Ёки 40 фоизли кселит (40 мл) ва 10 фоизли сорбит ишлатиш ҳам мумкин. Ўт пуфагидаги қорамтир, сўнгра жигар ҳужайралари ишлаб чиқарадиган оч сариқ рангдаги сафро ажралиб чиқа бошлайди. Сафронинг шундай тартибда ажралиши ўт йўлларидаги касалликларни аниқлашда муҳим аҳамиятга эга. Чунки зонд ёрдамида ажралаётган сафро таркибидаги моддаларга қараб касалликка ташхис қўйилади. Ўт йўлларини зонд билан ювиш шифокор тавсиясига кўра, махсус хонада ҳамшира кўмагида амалга оширилади.

– Кўпинча шифокорлар беморларга тюбаж қилиб туришни тавсия қиладилар, бу ҳам даво усулими?

– Тюбаж (ўт йўлларини зондсиз ювиш) ни беморнинг ўзи шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда уй шароитида бажариши мумкин. Ўт пуфагида сафро димланиб қолиб, ўт ажралиши секинлашганда ва оқибатда овқат ҳазми қийинлашганда тюбажни 1 ойда бир ёки икки маротаба амалга оширса бўлади.

Бунинг учун эрталаб ярим стакан илиқ сувга 1-2 чой қошиқ истеъмол содаси солиб ичилади. Кейин ўнг биқин томонга ётиб, ўнг қовурға остига илиқдан иссиқроқ сувли грелкани (сочиққа ўраган ҳолда) қўйиш лозим. Шу ҳолатда 60-120 дақиқа вақт давомида 1-1,5 литр қайнатилган илиқ сув ёки газланмаган сув ичиб ётиш лозим.

Айтиш жоизки, зонд ёрдамида бажариладиган муолажада жиддийроқ эътибор талаб қилинади. Уни шифокор иштироки билан бир йилда бир маротаба амалга ошириш мумкин. Зондсиз муолажа эса уй шароитида 1 ойда бир ёки икки маротаба бажарилса, фойда беради. Шунда беморнинг аҳволи енгиллашиб, ўт пуфагида сафро туриб қолиши бартараф этилади.

– Холециститга чалинган беморларга қанақа маслаҳатлар берасиз?

– Бемор гўшт ва балиқнинг ёғли турларини, қўй ва мол ёғини, ёғли шўрвалар, какао, шоколад, ўткир, аччиқ таомлар, тухум сариғини истеъмол қилиши мумкин эмас. Сут маҳсулотларидан тайёрланган таомлар, масалан, ёғсиз қатиқ, творог, сузма еб туриш, ҳўл мевалар ва сабзавотлардан хоҳлаганча ейиш мумкин. Ичнинг равон келишига аҳамият беринг. Бунда мева шарбатлари яхши ёрдам беришини унутманг.

Унутмангки, ўз вақтида муолажа олмасангиз, сурункали холецистит бора-бора холангит (жигарнинг ички ва ташқи ўт йўллари яллиғланиши), гепатит (жигар яллиғланиши), панкреатит (меъда ости бези яллиғланиши) сингари касалликларни вужудга келтиради.

Бел оғриғи йўл очадиган касалликлар

Чоп этилди Avgust 26, 2020 Бел оғриғи йўл очадиган касалликларda fikr bildirishni o’chirish

90 фоиз одамда вақтивақти билан бел оғриши кузатилади.  Хўш, бунинг бош сабаби нима?

— Бел оғриғи, асосан, доим бир жойда ўтириб ишлайдиган кишиларда кўп учрайди, — дейди Тошкент тиббиёт академияси асаб касалликлари кафедраси профессори   ­Гулнора РАҲИМБОЕВА. — Бундан ташқари, оғир меҳнат туфайли тез-тез терлайдиган ҳамда кекса ёшли инсонлар ҳам кўпинча шу дард билан оғрийди. Орқа мия илдизчалари соҳасида веноз қоннинг димланиши, қорин аортаси атеросклерози туфайли умуртқа поғонасида қон айланиши камайиши ҳам бел оғриқларига сабаб бўлади.

Афсуски, бундай вазиятга дуч келганларнинг аксарияти бунга жиддий эътибор бермайди. Оқибатда бел оғриғи жиддий касалликларга йўл очади. Бунга мисол тариқасида сийдик йўллари инфекцияси, сийдик тош касаллиги, умуртқа поғонаси касаллиги, умуртқалараро диск чурраси сабабли нерв толаларининг эзилиб қолиши, белни совуқ олдириш туфайли бел мушаклари спазми билан кечадиган миалгия (мушаклардаги оғриқ), умуртқа поғонаси суякларининг мўртлашиши (остеопороз), аёллар жинсий аъзолари касалликлари ва ҳомиладорликда бачадон тонусининг ошиши, анемия туфайли умуртқа поғонасида қон яхши айланмаслиги ва ёш эркаклар орасида кўп учрайдиган Бехтерев (умуртқа поғонасининг яллиғланиши) каби касалликларни айтиш мумкин.

Айрим ҳолатларда сурункали холецистит (ўт пуфагининг яллиғланиши), ўт-тош касаллиги, панкреатит (ошқозоности бези касаллиги) ҳам белдаги оғриқ билан намоён бўлиши мумкин.

Шуни алоҳида айтиш жоизки, сурункали бел оғриғи, бошқа сурункали оғриқлар сингари бош миянинг оғриққа сезгирлигини оширади. Оқибатда касаллик қанча даволанмасин, вақт ўтиб, яна безовта қила бошлайди. Бундай ҳолатларда бош миянинг оғриққа сезгирлигини камайтирадиган махсус неврологик дорилар қўллаш мақсадга мувофиқ.

— Остеохондрознинг бел оғриғига қанчалик таъсири бор?

— Остеохондроз — умуртқалараро дискларнинг емирилиши ва диск чурраларининг ҳосил бўлиши, умуртқа бойламларининг мўртлашиши, дисклар атрофида ортиқча суякчаларнинг пайдо бўлиши билан кечадиган сурункали касаллик. Диск чурралари ва суяк ўсиқчалари уларнинг ёнидан ўтган нерв толаларини эзиши ёки нерв толаларини қон билан таъминлайдиган томирларни сиқиб қўйиши ҳисобига оғриқ пайдо бўлади. Бу узоқ давом этса, уларнинг фаолияти тузалмас даражада бузилади. Узоқ давом этган оғриқ миянинг оғриққа сезгирлигини оширади ва кучсиз бўлган оғриқда ҳам бемор кучли оғриқ ҳис этa бошлайди.

Бел оғриғининг ривожланиши мураккаб механизмга эга ва оғриқни даволаганда ҳам унинг келиб чиқишидаги барча жиҳатларни ҳисобга олиш лозим.

— Бел оғриганда нима қилиш керак, уни уй шароитида даволаса бўладими?

— Бел оғриғининг сабаби жуда кўп, шунинг учун уни аниқ билмай туриб, уй шароитида даволаш мумкин эмас. Сабаби, касалликка аниқ ташхис қўймай даволаш оқибатида беморга жиддий зарар етиши мумкин. Шу боис ҳар қандай вазиятда иложи борича мутахассис кўригидан ўтиш жоиз.

Бел оғриши олдини олишнинг энг мақбул йўли доимо ҳаракатда бўлиш. Жисмоний ҳаракат қилиш, ортиқча вазндан сақланиш, ўз вазнидан катта юк кўтармаслик, совуқда ва елвизакда қолмаслик, терлаш оқибатида нам тортган кийимларни тезда алмаштириш, организмдаги сурункали инфекцион ва ички аъзо касалликларини ўз вақтида даволаш, сифатли овқатланиш (витамин, оқсил ва кальцийга бой маҳсулотлар) ҳам бел оғришининг олдини олади.

— Бу хасталикдан болаларни профилактика қилишда нималарга аҳамият бериш лозим?

— Бел оғриғи профилактикасини ҳар бир ота-она фарзанди гўдаклигидан бошлаши керак. Аввало, фарзанди жисмоний ривожланиш жараёнида рахит (организмда кальций ва фосфор алмашинувининг бузилиши натижасида келиб чиқади) касаллигининг олдини олишга, ўсаётган болани умуртқа поғонаси тўғрилигига, стулда ўтиришига, қоматини тик тутишига  доимо аҳамият бериши керак. Чунки гўдаклигидан тўғри парваришланган болада кейинчалик  бел оғриғи муаммолари бўлмайди.

Бекзод НАСИМБОЕВ,

ёзиб олди.

Oila davrasida

Даволаш факултетининг факултет ва госпитал терапия, шарқ табобати ва тиббий профилактика факултетининг ички касалликлар кафедраси. Сурункали гепатит

Bog’liq
19.Surunkali gepatit
lugat, Worksheet 1, Worksheet 1, Worksheet 1, Worksheet 1, Worksheet 1, kichik biznes va xususij tadbirkorlik subektlarining makroiqtisodij barqarorlikni taminlashdagi ahamiyati , 1-Shaharlar geografiyasi fanining ob, Olimjonov A BIQX Shamollar guldastasi, 4, 6-korona imtihon, Hujjat (1), 109991, abu nasr farobiyning pedagogik qarashlari, jarayonlar

Даволаш факултетининг факултет ва госпитал терапия, шарқ табобати ва тиббий профилактика факултетининг ички касалликлар кафедраси. СУРУНКАЛИ ГЕПАТИТ
  • Проф. Ризамухамедова М.З.

Сурункали гепатит
  • полиэтиологик яллиғланиш жараёни бўлиб, жигарни бўлакча ва томир архитектоникасининг бузилишисиз, 6 ойдан узоқ давом этувчи, астенодиспептик синдром, гепатомегалия ва жигар функцияси бузилиши билан кечувчи касаллик.

ЭТИОЛОГИЯСИ:

Жигар (норма)

Жигарнинг кесмаси (норма)

ПАТОГЕНЕЗИ. Касаллик асосан этиологияси билан ифодаланади
  • Вирус табиатли гепатитда вирус жигар хужайраларида узоқ вақт сақланади, бириктирувчи тўқиманинг яллиғланиш реакциясини ривожлантиради.
  • Паразит инфекциялар бирламчи ўт йўлларини шикастлайди (ангиохолит), кейинчалик патологик жараёнга жигар паренхимаси ва мезенхималари ҳам қўшиладилар.
  • Гепатотроп токсик моддалар гепатоцитларни некробиозгача бевосита шикастлайдилар, сўнгра жигар мезенхимасида иккиламчи яллиғланиш реакцияси ривожланади.
  •  
  • Токсик-аллергик омиллар таъсирида маълум моддаларга жигар сезувчанлигининг ошиши ахамиятга эга.
  • Сурункали гепатитнинг «реактив турида», оксил витамин етишмовчилиги ва диспротеинемия натижасида жигарда оралик модда алмашинуви бузилади
  •  
  • Холестатик гепатит патогенези асосида бирламчи ўт ажралишининг тутилиши, ўт димланиши ётади

СУРУНКАЛИ ГЕПАТИТ ТАСНИФИ (С. Д. ПОДИМОВА, 1983й) КАСАЛЛИКЛАРНИ ХАЛµАРО ТАСНИФИ 10-µАЙТА КЎРИШДАГИ ЎЗГАРИШЛАРИ БИЛАН
  • Сабабига кўра:
  • 1 Вирус таъсирида (А,В,С).
  • 2 Токсик (захарланиш таъсирида).
  • 3 Токсик-аллергик (дорилар таъсирида).
  • 4 Алкогол таъсирида.
  • 5 Носпецифик реактивли гепатит.
  • 6 Жигардан ташқаридаги холестаз билан боғлиқ иккиламчи билиар гепатит.
  • Клиник кўринишига кўра:
  • 1 Сурункали фаол гепатит.
  • 2 Люпоидли (аутоиммун) гепатит.
  • 3 Суст кечувчи (яхши сифатли) гепатит.
  • 4 Холестатик гепатит.
  • Жигарнинг функционал холатига кўра:
  • 1 Компенсациялашган.
  • 2 Компенсацияси бузилган.
  •  


Do’stlaringiz bilan baham:

Xoletistit — Kasallik — 2022

Ксолетцистит — Касаллик

Таркиб:

Ксолетцистит

Xoletsistit нима?

Xoletistit (ko-luh-sis-TIE-tis deb talaffuz qilinadi) — о’т пуфагининг кызариши ва шишиши (яллиг’ланиши). Bu sizning o’t pufagida safro deb ataladigan ovqat hazm qilish sharbati tiqilib qolganda sodir bo’ladi.

От пуфаги сизнинг жигарингиз остидаги кичик органдир. U jigarda hosil bo’lgan o’tni saqlaydi.

Одатда о’т пуфагидаги сафро ингичка ичакка окиб тушади.Safro tiqilib qolsa, u o’t pufagida to’planadi. Bu yallig’lanishni keltirib chiqaradi va infektsiyani keltirib chiqarishi mumkin.

Ксолецистит то’сатдан (о’ткир) йоки узок муддатли (сурункали) пайдо бо’лиши мумкин.

Xoletsistitga nima sabab bo’ladi?

Xoletsistit safro deb ataladigan ovqat hazm qilish shirasi o’t pufagida tiqilib qolganda paydo bo’ladi.

Ко’пинча, бу каттик моддаларнинг бо’лаклари (о’т пуфагидаги тошлар) о’т пуфагидан о’тни чикарадиган найчани то’сиб койганлиги сабабли содир бо’лади.

О’т пуфагидаги тошлар бу найчани то’сиб койганда, о’т пуфагида сафро хосил бо’лади. Bu o’t pufagida tirnash xususiyati va bosimga olib keladi. Бу шишь ва инфекцияга олеб келиши мумкин.

O’t pufagi o’tni saqlaydi. O’t pufagida toshlar hosil bo’ladi. Улар сафродан иборат.

Xoletsistitning boshqa sabablari:

  • Safro yo’llari тизимидаги бактериальная инфекция. О’т йо’ллари тизими — бу джигар ва о’т пуфагидан ингичка ичакнинг биринчи кисмига (о’н икки бармокли ичак) о’тни олиб борадиган дрэнай тизими.
  • Ошкозон ости бези йоки джигар о’смалари. О’симта сизнинг о’т пуфагидан о’тнинг чикишига то’скынлик килиши мумкин.
  • O’t pufagining qon bilan ta’minlanishi kamayadi. Агар сизда диабет бо’лса, бу содир бо’лиши мумкин.
  • O’t pufagidagi loy. Bu o’t pufagidagi safro singdira olmaydigan qalin materialdir. O‘t pufagida loy to’planib qoladi. Ko’pincha homilador ayollar yoki juda tez vazn yo’qotgan odamlarda uchraydi.

Ксолецистит то’сатдан (о’ткир) йоки узок муддатли (сурункали) пайдо бо’лиши мумкин.


Xoletistitning belgilari qanday?

Ko’p hollarda xoletsistitning hujumi 2 dan 3 kungacha davom etadi. Har bir insonning alomatlari har xil bo’lishi mumkin. Semptomlar bo’lishi mumkin:

  • Qoriningizning yuqori o’ng qismida kuchli, to’satdan og’riq
  • Og’riq (ko’pincha chuqur nafas olish bilan kuchayadi) orqa yoki o’ng elka pichog’i ostiga ostiga.
  • ko’ngil aynishi
  • Qusish ISITMA
  • Тери ва ko’zlarning sarg’ayishi (sariqlik)
  • Bo’shashgan, rangpar najaslar
  • Oshqozon shishiradi

Xoletsistitning belgilari boshqa sog’liq muammolariga o’xshab кориниши мумкин. Ишонч хосил кылиш учун хар доим шифокорингиз билан маслахатлахинг.

Xoletsistit qanday aniqlanadi?

Шифокорингиз аввалги сог’лиг’ингизни бахолайди ва сизни физик текширувдан отказади.

Shuningdek, размер qon testlarini o’tkazishingiz mumkin, jumladan:

  • To’liq qon ro’yxati (CBC). Тест Ушбу oq qon hujayralari sonini o’lchaydi. Agar sizda infektsiya bo’lsa, oq qon hujayralari soni yuqori bo’lishi mumkin.
  • Джигар функцииси тести. Jigaringiz to’g’ri ishlayotganligini aniqlaydigan maxsus qon testlari guruhi.

Шунингдек, сиз тасвирлаш тестларига эга бо’лишингиз мумкин, джумладан:


  • Ультратовуш (шунингдек, сонография деб аталади). Ушбу тест юкори частотали товуш то’лкинларидан фойдаланган холда компьютер экранида ички органларингизнинг тасвирларини яратади. Джигар ва о’т пуфагини ко’риш, турли томирлар оркали кон окимини текшириш учун ишлатилади.
  • Корин рентгенограммы. Ушбу тест коринмас электромагнит энергия нурлари йордамида ички то’кималар, суяклар ва органларнинг суратларини олади.
  • Компьютерная томография. Бу тананинг батафсил суратларини олиш учун рентген нурлари ва компьютердан фойдаланадиган тасвирлаш тестидир. Компьютерная томография суяклар, мушаклар, йог’лар ва органарнинг тафсилотларини ко’рсатади. Бу оддий рентгенга караганда батафсилрок.
  • HIDA сканерлаш (ксолессинтиграфия йоки гепатобилиарная синтиграфия). Ушбу сканер сизнинг о’т пуфагидаги гайритабий харакатларни (кискаришларни) текширади. Shuningdek, u bloklangan o’t yo’llarini qidiradi. Измерение томирингизга радиоактивный кимёвый ёки изловчи юборилади (инъекция). Радиация микдори иуда прошлое. Бу зарарли емас. У джигарда то’планиб, о’т пуфагига окиб тушади. Maxsus skaner kuzatuvchining organlar orqali qanday harakatlanishini kuzatadi. Сиз о’т пуфагини кыскартириш учун дори-дармонларни кабул киласиз.
  • ПТК (перкутан трансгепатик ксолангиография). Yupqa igna teringiz orqali va jigaringizdagi o’t yo’liga kiritiladi. Keyin igna orqali bo’yoq otiladi (инъекция qilinadi). Bo’yoq sizga rentgen nurlarida o’t yo’llarini aniq ko’rish imkonini beradi. X-nurlarida bloklangan kanal paydo bo’ladi.
  • ЭРХПГ (эндоскоп ретроградная ксолангиопанкреатография). Бу жыгар, о’т пуфаги, о’т йуллари ва ошкозон ости бези билан боглик муаммоларни топиш ва даволаш учун ишлатилади. У рентген нурлари ва биручида ёруг’лик ва камера бо’лган узун, эгилувчан найчадан (эндоскоп) фойдаланади.Naycha og’iz ва tomoqqa solinadi. У кызыло’нгач (глотка), ошкозон оркали ва ингичка ичакнинг биринчи кисмига (о’н икки бармокли ичак) киради. Keyin u o’t yo’llariga kiradi. Ушбу органарнинг ички кисмини видео экранда кориш мумкин. Найча оркали о’т йо’лларига бо’йок берилади. Bo’yoq bilan o’t yo’llari rentgen nurlarida aniq ko’rinadi.

Xoletsistit qanday davolanadi?

О’т пуфагини плотина олиш учун касалхонага йоткизилыши мумкин. О’т пуфагини олеб ташлаш учун операция килишингиз керак больши мумкин.

Kasalxonada davolanishingiz quyidagilarni O’z ichiga olishi mumkin:

  • Infektsiyaga kurashish учун Каршинского bakteriyalar (antibiotiklar) билэно kurashish учун дори-darmonlarni qilish
  • Кабул
  • И.В. orqali suyuqlik в og’r qoldiruvchi vositalarni qilish Кабул (полую Yoki Tomir orqali)
  • Семптомлар яксшиланмагунча ошкозонингизни бош тутинг

Сизнинг аломатларингиз ушбу даволаныш билан яксшиланиши мумкин.

Боеприпасы, агаровые калибры ксолециститингиз о’т пуфагидаги тошлардан келиб чикса, о’т пуфагини олеб ташлаш керак бо’лади.От пуфагини олиб ташлаш (ксолецистэктомия дэб аталади) кэн таркалган операция хисобланади. Sizning tanangiz o’t pufagisiz yaxshi ishlaydi. Бу соглом хайот учун мухим эмас.

Сиз дархол операция килишингиз мумкин. Агар сиз операция килиш учун джуда касаль бо’лсангиз, тери оркали ва о’т пуфагига кичик найча киритилиши мумкин. Бу операции отказгунингизча сафрони бошатади ва симптомларингизни энгиллаштиради.

Boshqa davolash usullari quyidagilarni o’z ichiga olishi mumkin:

  • Og’iz orqali eritish terapiyasi. Сафро кислотыси препаратлари тошларни эритиш учун ишлатилади
  • Дори-дармонлар. Улар о’т пуфагида тош пайдо бо’лишининг олдини олиш учун ишлатилади
  • Кам йог’ли диета. Качонки сиз яна овкатланишингиз мумкин

Xoletistitning asoratlari qanday?

Ba’зи HOLLARDA XOLESSISTISTISTIT BOSHQA MUAMMOLARNI KETTIRIB CHIQARISHI МУММКИН, JUMLADAN:

  • не пуфагида инфекция В.А. o. мумкин бо’лган о’т йо’лларин шикастланиши
  • Ошкозон ости безининг инфекцииси ва яллыг’ланиши (панкреатит)
  • Корин бо’шлиг’и шиллык каватининг инфекцииси ва яллыг’ланиши (перитонит) 0пуги 0234 афатланиши олиб ташланмаган бо’лса ва сизда ксолецистит ко’прок бо’лса, сизда узок муддатли (сурункали) ксолецистит ривойланиши мумкин.

    Сурункали xoletistit simptomlarga olib kelmasligi mumkin. Ammo u o’t pufagining devorlariga zarar etkazishi mumkin. Деворлари чандик ва калинрок бо’лиши мумкин. Sizning o’t pufagi kichikroq bo’ladi. Vaqt o’tishi bilan u o’tni saqlash va chiqarish qobiliyatini kamaytiradi. О’т пуфагини олеб ташлаш учун операция килишингиз керак бо’лади.

    Качон шифокорни чакиришим керак?

    Дархол шифокорингизга муроджаат килинг, агар:

    • Сизда o’тмайдиган кучли корин ог’риг’и бор
    • Измерение ксолецеститит белгилари даволанишдан кейин кайтади

    Xoletsistit haqida muhim fikrlar

    • Xoletistit — o’t pufagining qizarishi va shishishi (yallig’lanishi).
    • Bu o’t to’planib qolganda va o’t pufagida to’planganda sodir bo’ladi.
    • Ко’пинча, бу каттик бо’лаклар (о’т пуфагидаги тошлар) о’т пуфагидан о’тни чикарадиган найчани то’сиб койганда содир бо’лади.
    • Аксарият холларда касалхонага йоткизилади.
    • О’т пуфагини олеб ташлаш керак больши мумкин.

    Кейинги кадамлар

    Шифокорга ташриф буйуришдан максимал дараджада фойдаланиш учун маслахатлар:
    • Ташрифингиз сабабини ва нима бо’лишини хохлайотганингизни билинг.
    • Ташрифдан олдин джавоб беришни истаган саволларни йозинг.
    • Савол беришга ​​йордам берадиган одамни олеб буру ва провайдерингиз сизга айтганларини йозиб куин.
    • Ташриф буйурганингизда, янги ташксис ва хар кандай янги дори-дармонлар, муоладжалар йоки тестлар номини йозинг. Shuningdek, provayderingiz sizga bergan yangi ko’rsatmalarni yozib oling.
    • Нима учун янги дори йоки даволаниш буурилайотганини ва бу сизга кандай йордам беришини билибо олинг.Bundan tashqari, qanday yon ta’sirlar borligini biling.
    • Измерение ахволингизни даволашнинг бошка усуллари бор-йо’лигини со’ранг.
    • Синов йоки процедурара нима учун тавсия этилганлигини ва натиджалар нимани англатишини билиболинг.
    • Agar siz dori-darmonlarni qabul qilmasangiz yoki test yoki protsedurani o’tkazmasangiz, nima kutish kerakligini bilib oling.
    • Агар кейинги учрашувингиз бо’лса, ташрифнинг санаси, вакти ва максадини йозиб койинг.
    • Savollaringiz bo’lsa, provyderingizga qanday murojaat qilishni bilib oling.

    O’tkir xoletistit nima ?: Sabablari, xavf omillari va alomatlari — Sog’Lik

    Таркиб

    Xoletsistit нима?

    Откир ксолецистит — бу о’т пуфагининг яллиг’ланиши. O’t pufagi bu sizning jigaringiz ostida joylashgan va tanangizga yog’ni hazm qilishga yordam beradigan organ.

    Ксолецистит джуда ог’ирлашиши мумкин ва аксарият холларда шошилинч тиббий йордам талаб этилади. O’tkir xoletistit bor deb hisoblasangiz, iloji boricha tezroq shifokoringizga murojaat qiling.

    Agar bu holat uzoq vaqt davom etsa yoki yallig’lanish natijasida takrorlanadigan alomatlar bo’lsa, surunkali holatga o’tishi mumkin.

    Xoletistitning sabablari va xavf omillari qanday?

    O’t toshlari o’tkir xoletistitning eng keng tarqalgan sababidir. Агар о’т тошлари о’т йо’лларига то’скынлик килса, о’т пуфагида сафро копайиши мумкин. Bu yallig’lanishni keltirib chiqaradi.

    Ко’шимча ма’лумот: о’т тошлари »

    Откир ксолециститга ог’ир касаллик йоки о’сма хам сабаб бо’лиши мумкин. Бирок, бу сабаблар камдан-кам учрайди.

    Xoletsistit hujumlari takrorlanganda yoki uzoq davom etganda, bu holat surunkali hisoblanadi.

    Айолларда о’т тошлари эркакларникига караганда тез-тез учрайди. Shuningdek, ular o’tkir xoletistitni rivojlanish xavfi yuqori.

    Ветчина эркакларда, ветчина айолларда хавф йошга караб ортади, патроны бунинг сабаби аник емас. Хавф скандинавия, туб америкалик йоки испан миллатига мансуб одамлар учун хам юкори.

    O’tkir xoletistitning alomatlari qanday?

    O’tkir xoletsistit bilan kasallanishning eng keng tarqalgan belgisi bu bir necha soat davom etadigan qorin og’rig’i.Ушбу о’рик одатда юкори кориннинг о’рталарида йоки о’нг томонида бо’лади. Shuningdek, u sizning o’ng yelkangizga yoki orqangizga tarqalishi mumkin.

    О’ткир ксолециститдан о’рик о’ткир о’рик йоки ксиралашган крамп каби хис этилиши мумкин. Bu ko’pincha og’riqli deb ta’riflanadi.

    Boshqa alomatlar quyidagilarni O’z ichiga oladi:

    • Loy rangidagi Najas
    • qusish ko’ngil aynish
    • Isıtma teringiz ва ko’zlaringiz oqlari sarg’ayishi
    • og’riq, odatda ovqatdan keyin
    • титрок
    • корин шишиши

    O’tkir xoletistit qanday aniqlanadi?

    О’ткир ксолециститнинг аломатлари бошка ко’плаб касалликларга о’хшаш бо’лиши мумкин. Шифокор сизнинг казаллик тариксингиз билан бир каторда сизнинг аломатларингиз хакида билишни холайди. Этимол, улар корин бо’шлиг’ини шишганлик йоки юмшок джойларни текширишади. Улар кошимча тестларни буйуришлари мумкин, масалан:


    • Корин бо’шлиг’и ультратовушлари сизнинг органларингиз тасвирини яратыш учун товуш то’лкинларидан фойдаланади. Bu xoletistitni aniqlash uchun ishlatiladigan eng ko’p buyurilgan ko’rish testidir.
    • Гепатобилиер синтиграфияси — бу ингичка ичак, джигар, о’т пуфаги ва о’т йо’лларин юкори кисми тасвирини яратадиган процедуры.
    • Ксолангиография о’т пуфаги ва о’т йо’лларини рентген нурида корсатиш учун сизнинг сафро йо’лларингизга киритилган бо’йокдан фойдаланади.
    • КТ — бу сизнинг ички а’золарингиз тасвирларини яратиш учун ишлатиладиган компьютерлаштирилган тасвирлар.

    Агар сизга о’ткир ксолецистит ташксиси куилган бо’лса, шифокорингиз ко’прок тестларни о’тказиши керак бо’лиши мумкин. Ushbu testlar jigar funktsiyasini tekshirisni va qonni to’liq tahlil qilishni (CBC) o’z ichiga olishi mumkin.

    Xoletistit qanday davolash qilinadi?

    Qattiq qorin og’rig’i tezda davolanishni talab qilishi mumkin. Коринни кучли ва тушунарсиз о’ритишни бошласангиз, доймо шифокорингизга муроджаат килишингиз керак.

    Шифокорингиз сизни кузатишингиз учун касалхонага ёткизишни тавсия килиши мумкин. Сиздан роза тутишингизни со’рашлари мумкин, чунки о’т пуфагингиз овкат хазм килиш тизимининг бир кисмидир ва роза тутиш о’т пуфагини дам олишга имкон беради.Сувзизланишни олдини олиш учун сиз томир ичига (IV) суюклик олишингиз мумкин. Корин ог’риг’ини минималлаштириш ва инфекцияга карши курашиш учун, ихтимол, шифокор ог’рикли дорилар ва антибиотикикларни буйуради.

    Ксолецистит такрорланиб турадиган бо’льса, шифокор о’т пуфагинизни олеб ташлаш учун операция килишни тавсия килиши мумкин. Бунга лапароскопик усулда йоки очик джаррохлик йо’ли билан амальга осириладиган ксолецистэктомия дейилади.

    Siz hali ham o’t pufagisiz ovqatni normal hazm qilishingiz mumkin.Одатда о’т пуфагингизга тушган сафро ингичка ичакка йо’налтирилади.

    Xoletsistitni qanday oldini olish mumkin?

    Ог’ирликни йо’котиш ва соглом овкатланиш билан сиз о’ткир йоки сурункали ксолецеститит ривойланиш шавфини камайтира оласиз. Ксолестерол о’т пуфагидаги тошларнинг пайдо бо’лишида мухим рол о’йнайди, деб ишонилади. Yog ‘va xolesterol miqdori ko’p bo’lgan ovqatlardan voz kechishingiz kerak.

    Давоми: Юкори ксолестеролни табиий даволаш воситалари »

    Ортикча вазн сафро таркибидаги ксолестерин микдорини оширади.Bu sizning safro toshlaringizni rivojlanish ethimolini oshiradi. Agar siz o’t pufagidagi toshlar xavfini kamaytirish uchun ozishni tanlasangiz, buni asta-sekin bajarganingiz ma’qul. Tez vazn yo’qotish tanangizdagi nozik safro kimyosini buzishi mumkin. Бу о’т тошларини ривойланиш этимолини осириши мумкин.

    Агар сизнинг вазнингиз хакида ташвишлансангиз, шифокорингиз билан сухбатлашинг. Улар сизга вазн йокотиш бойича самарали реджани ишлаб чикишда йордам беради.

    Xoletsistit: alomatlari, sabablari, diagnostikasi va davolash — Sog’Lik

    Ксолецистит хакида умумий ма’лумот — Сог’Лик

    Таркиб

    Xoletsistit — бу о’т пуфагин йаллиг’ланиши. О’т пуфаги джигар остида джойлашган овкат хазм килиш тизимидаги а’зодир. O’t pufagi — bu ovqat hazm qilishda ishlatiladigan o’t, kerak bo’lguncha saqlanadigan joy. Xoletsistitga yuqori markazda yoki o’ng qorinda og’riqlar kiradi, ular o’ng elka yoki orqaga cho’zilishi mumkin, shishiradi, isitma, ko’ngil aynishi, qusish va qorin og’rig’i.

    Xoletsistitni o’t pufagi va o’t yo’llarining rasmini olish uchun ishlatiladigan turli xil protseduralar va/yoki testlar yordamida aniqlash mumkin.O’t pufagining yallig’lanishining eng keng tarqalgan sababi bu safro to’planishi, Chunki o’t toshlari o’t yo’llarini to’sib qo’yadi. Даволаш одатда о’т пуфагини олеб ташлаш бойича операция билан амальга оширилади, аммо айрим холларда касалхонада ко’прок консерватив даво усулларидан фойдаланиш мумкин.

    О’т пуфаги

    О’т пуфаги — сумкаси о’хшаш кичик орган, унинг узунлиги карийб 4 дюйм. Uning shakli armutga o’xshaydi va jigar ostida o’tiradi. O’t pufagining vazifasi jigarda hosil bo’lgan safroni saqlashdir. Safro — bu organizmga yog’ni hazm qilish va ovqatdan yog’da hazm bo’ladigan Vitaminlarni singdirishda yordam beradigan ovqat hazm qiluvchi birikma. Safro o’t pufagidan va ingichka ichakka mukozal kanal deb ataladigan kanal orqali chiqariladi.

    O’t pufagi o’z ishidagi pufakchaga o’xshaydi — safro to’lganida kengayadi va ovqatdan so’ng safro undan chiqib ketganda qulab tushadi.

    Ба’зи холларда казаллик йоки шикастланиш туфайли о’т пуфагини олиб ташлаш керак бо’лиши мумкин.Одамлар о’т пуфагисиз яшаши мумкин ва аксарият холларда узок муддатли ноджо’я та’сирлар мавджуд эмас. Бирок, ба’зи одамлар кейнчалик диареяни бошдан кечиришлари йоки овкатдан йог’ларни со’риб олишлари мумкин.

    Аломатлар

    Ксолециститнинг белгилари ва аломатлари одатда овкатдан сонг, сюсусан, йог’ли овкатлар исте’мол килинганда пайдо бо’лади. Alomatlar Quyidagilarni O’z ichiga Olishi Mumkin:

    • Qorin Bo’shlig’i
    • Shishganlik
    • Isitma
    • Bulantı
    • qorinning Markazida yoki Yuqori Qismida Og’riq
    • O’ng og’rie yoki orqaga cho’zilgan og ‘ рик
    • Очик йоки очик рангли наджаслар
    • Гиджалар

    Sabablari

    Xoletistitning bir nechta mumkin bo’lgan sabablari mavjud. Даволаш имкониятига эга болиш учун сабабини аниклаш учун тестлардан йоки процедурарардан о’тиш керак болиши мумкин. Ксолецистит ко’пинча 60 йошдан ошган эркаклар, 50 йошдан ошган айоллар, ортикча вазн ва диабет билан яшайдиган одамларда учрайди. Махаллий америкалик йоки испэн тилида бо’лган одамлар ветчина ксолецистит риводжланиш шавфи юкори бо’лиши мумкин.

    Ксолецистит откир йоки сурункали (узок муддатли) бо’лиши мумкин. O’tkir xoletistit to’satdan paydo bo’lib, alomatlar keskin boshlanadi.Surunkali o’t yo’llari бир muncha vaqt tiqilib qolganda paydo bo’lishi mumkin, боеприпасы keyin tozalanadi va jarayon takrorlanadi. Бир мунча вакт о’тгач, давом этайотган яллиг’ланиш о’т пуфагининг шикастланишига олеб келиши мумкин. O’t pufagi qattiqlashishi mumkin va o’t yo’llarini kerakli darajada samarali ravishda chiqara olmaydi.

    О’т тошлари

    О’т пуфаги яллыг’ланишининг анг коп учрайдиган сабаби — бу тош тошмаларидир.О’т пуфагида мувозанат бо’лмаганда тошлар пайдо бо’лиши мумкин. Safro toshlarga aylanib, kattaligi qum donasidan golf to’pigacha kattagacha bo’lishi mumkin. О’т тошлари о’т йо’лларини то’сиб койганда ва сафро ингичка ичакка тушиши мумкин бо’лмаса, бу йаллиг’ланишни келтириб чикариши мумкин.

    Сафро йолидаги тикилиб кулиш

    Сафро тоши йоки о’сма бо’лмаган о’т йолидаги бошка турдаги блокаджлар ветчина ксолециститга олиб келиши мумкин. Ba’zida homiladorlik paytida yoki juda ko’p vazn yo’qotgandan keyin sodir bo’lishi mumkin bo’lgan safro juda qalinlashsa, u o’t yo’llarini ham to’sib qo’yishi mumkin.


    Qon oqimining pasayishi

    Qon tomirlari shikastlanganda va o’t pufagidagi qon oqimi ta’sirlanganda, bu o’t pufagining yallig’lanishiga olib kelishi mumkin.

    Инфекция

    OIV каби бази вирусли инфекциялар о’т пуфагида яллиг’ланишни келтириб чикариши мумкин.

    Шиш

    О’симта о’сиши билан о’т йо’ллари хам тикилиб колиши йоки торайиши мумкин эди. O’t pufagidan chiqa olmaydigan safro to’planishi yallig’lanishni keltirib chiqarishi mumkin. Бу xолециститнинг камдан-кам учрайдиган ходисасидир.

    Tashxis

    Xoletsistitni bir yoki bir nechta test yordamida aniqlash mumkin.

    Корин бо’шлиг’и ультратовуш тэкшируви

    Ба’зан сонография деб аталадиган ушбу тест товуш то’лкинларидан фойдаланади ва инвазив емас. У йордамида корин бо’шлиг’идаги органларни, шу жумладан о’т пуфагини тасаввур кылиш ва улар билан бог’лик хар кандай муаммоларни излаш учун фойдаланиш мумкин. Ушбу тест натиджаларида о’т тошлари кориниши мумкин.

    Qonni tekshirish

    Qon tekshiruvi o’t pufagi muammosini aniqlamaydi, боеприпасы u infektsiya yoki yallig’lanish belgilarini izlash uchun ishlatilishi mumkin, masalan, oq qon hujayralari sonidan yuqori.

    Компьютерлаштирилган томография (КТ)

    Ба’зида томография, КАТ сканерлаш йоки компьютерлаштирилган эксенел томография деб хам аталадиган ушбу тестда компьютер 3D тасвирга йиг’адиган бир катор рентген нурлари ишлатилади. O’t pufagining batafsil tasviriga ega bo’lish har qanday toshni yoki xoletistit mavjudligini tasavvur qilishga yordam beradi.

    Эндоскопик ретроградная ксолангиопанкреатография (ЭРХПГ)

    Ушбу тест сафро йулларини ко’риш учун ишлатилиши мумкин ва шунингдек, о’т тошларининг айрим турларини олеб ташлаш учун ишлатилиши мумкин. Нозик, эгилувчан найча юкори овкат хазм килиш тракти оркали ва сафро тизимига ог’изга ва пастга туширилади.

    Эндоскопик ультратовуш

    Ушбу тест ультратовуш ва эндоскопия биргаликда кo’ллайди. Ultratovush tekshiruvi va kamerasi bo’lgan ingichka naycha og’iz yoki anus orqali ichaklarga o’tayotganda bemorlarni tinchlantirishadi.Ushbu testdan olingan tasvirlar klinisyenlarga o’t pufagining ba’zi muammolarini ko’rishga yordam berishi mumkin.

    Гепатобилиарная иминодиуксусная кислота (HIDA) сканери

    Бу ядерный кориш тадкикотидир, уни базан ксолецинография йоки гепатобилиарная синтиграфия дэб хам аташади. Кам микдордаги радиоактив моддаларни о’з ичига олган из колдирувчи томир ичига юборилади. Корин bo’shlig’i tasvirlari из qoldiruvchi танада ва safro yo’llarida harakatlanayotganda olinadi.

    Магнит-резонансли ксолангиопанкреатография (МРХПГ)

    Ушбу синов пайтида о’т пуфаги, шу джумладан сафро йуллари ва бошка корин а’золарини юкори аникликдаги расмларини олыш учун аппарат МРТ ишлатилади.Bu o’t pufagida tosh yoki boshqa anormalliklarning mavjudligini ko’rsatadigan invaziv bo’lmagan test.

    Даволаш

    Ксолециститни даволаш о’т пуфагини олиб ташлаш бойича операции ва / йоки антибиотиклар йоки о’т тошларини эритадиган бошка дорилар каби консерватив усулларни о’з ичига олиши мумкин.

    Джаррохлик

    Ксолецистэктомия деб аталадиган о’т пуфагини олеб ташлаш бойича операция ксолециститни даволашнинг эн кэн таркалган усули хисобланади.Ушбу операция таксминан бир соат давом этиши мумкин ва умумий бэхушлик остида амальга осирилади. O’t pufagi qorin bo’shlig’idagi kesma orqali chiqariladi.

    Аксарият одамлар о’т пуфагини олеб ташлагандан сонг, ноджо’я та’сирларни сезмайдилар, аммо ба’зи одамлар даволанишга йоки дори-дармонларга мухтой бо’лишлари мумкин.

    Ксолецистэктомия очик йоки лапароскопик яррохлик йоли билан амальга осирилиши мумкин.

    Очик яррохлик

    Очик яррохликда о’т пуфагига кириш ва олиб ташлаш учун катта кесма (тахминан 5 дан 8 дюймгача) амальга осирилади.Kasalxonada qolish odatda bir necha kunni tashkil qiladi va uyda davolanish bir necha hafta davom etishi mumkin. Лапароскопик операции олдини оладиган чандиклар бо’лган йоки бошка асоратлар бо’лган холларда очик операция отказилиши мумкин.

    Лапароскопик jarrohlik

    Jarrohlik лапароскопик усулда амальга ширилганда кичикрок кемалар килинади ва о’т пуфагини каттарок кесма килмасдан олиб ташлаш учун макссус асбоблардан фойда. Тикланиш даври хар хил болади, лекин умуман ольганда, лапароскопик операция тикланиш даври ва шифоксонада колыш муддатини кыскартириши мумкин (ба’зида о’ша куни уйга боришади).

    Аксарият холларда лапароскопик операция о’т пуфагини олеб ташлаш учун ишлатилади, патроны очик джаррохлик амалиоти зарур болган холатлар мавджуд.

    Safro qorin va o’t yo’llariga kiritilgan naycha orqali safro chiqishi mumkin. О’т пуфагини олиб ташлаш бойича операция кейнчалик беморнинг ахволи яксшиланиши мумкин.

    Tomosha qiling va kuting

    Ba’zi hollarda conservativ davo yoki «tomosha qiling va kuting» dan foydalanish mumkin.Беморнинг аломатлари ва аломатларини диккат билан кузатиб бориш учун, этимол, бу касалхонада йотиш керак. О’т пуфагидаги шиш ва яллыг’ланишни назорать остига олыш учун антибиотиклар берилиши мумкин. Ногулай хис-туйг’уларни даволаш учун о’рикли дорилар ишлатилиши мумкин.

    Агар от пуфагидаги тошлар мавджуд бо’лса, тошларни эритиши мумкин бо’лган дорилар, масалан, актигалл (урсодиол) йоки хеникс (хендиол) берилиши мумкин.

    Иуда яксши со’з

    Ксолецистит тэз-тэз учрайдиган холат бо’либ, одатда о’т пуфагини олеб ташлаш операцииси билан даволанади.Ko’p hollarda, o’t pufagining yallig’lanishini oldini olishning iloji bo’lmasligi mumkin, ammo xatarni kamaytirishi mumkin bo’lgan turmush tarzidagi ba’zi o’zgarishlar sog’lom vaznni saqlash, xolesterin miqdorini pasiterish, sport bilan shug’ullanish va ko’p miqdordagi mevalarni o’z ichiga olgan kam yog’li parhezga rioya qilishni o’z ichiga oladi. сабзавотлар.

    О’т пуфагини олеб ташлаш бойича операция хавфсиз дэб хисобланади ва копчилик одамлар кейнчалык соглом хайот кечиришга ​​киришадилар.O’t pufagi muammosi alomatlari bo’lganida, davolanish va yuzaga kelishi mumkin bo’lgan asoratlarni oldini olish uchun darhol tibbiy yordamga murojaat qilish muhimdir.

    От пуфаги касаллигини даволаш

    Surunkali xoletistit: sabablari, belgilari va diagnostikasi — Sog’Liq

    2022

    Сурункали xoletistit — Sog’Liq

    Таркиб

    Сурункали xoletistit нима?

    Xoletsistit — bu sizning o’t pufagingizning to’satdan yallig’lanishi. Агар бу холат вакт отиши билан давом эца, масалан, бир неча ой давомида такрорий худжумлар билан йоки о’т пуфагининг ишлашида такрорий муаммолар мавджуд бо’лса, у сурункали ксолецестит деб номланади.

    О’т пуфаги — бу сизнинг джигарингизнинг пастки кысмида джойлашган нок шаклидаги кичик орган. U jigar tomonidan ishlab chiqarilgan safroni saqlaydi va yog’larni hazm qilishda yordam berish uchun uni umumiy o’t yo’li (CBD) orqali ingichka ichakka yuboradi. CBD jigarni, o’t pufagini va oshqozon osti bezini ingichka ichakka bog’laydi. CBD-ni to’sib qo’yadigan o’t toshlari xoletistitning asosiy sababidir. Ушбу то’сик о’т пуфагида сафро то’планишига олеб келади ва бу бирикма о’т пуфагининг йаллиг’ланишига олеб келади.

    Агар бу сурункали яллыг’ланиш олдида кескин содир бо’лса, бу джиддий холат. To’g’ri davolanmasa o’t pufagi yorilishi mumkin va bu shoshilinch tibbiy yordam deb hisoblanadi. Даволаш одатда антибиотики, о’рик колдирувчи дориларни ва о’т пуфагини олеб ташлашни о’з ичига олади.


    Surunkali xoletsistitga nima sabab bo’ladi?

    Бу холат одатда о’т пуфагида тошлар хосиль бо’лишидан бошланади. Klivlend Klinikasiga Ko’ra, Sizda Tosh Bor Йоки Yo’qligi BIR Necha Omillarga Bog’liq Bo’лиш Мулькин, Шу Джумладан:

    • Genetik Moyillik
    • VAZN
    • Pufagi Faoliyati
    • Parhez Odatlari

    Safro таркибидаги моддалар кристаллга о’кшаш зарраларни хосил килганда о’т тошлари хосил бо’лади. Ular qum donasidan golf to’pi kattaligigacha bo’lishi mumkin. O’t toshlarining mavjudligi bosim, tirnash xususiyati keltirib chiqaradi va infektsiyani keltirib chiqarishi mumkin. Вакт отиши билан о’т пуфагининг деворлари калинлаша бошлайди. Оксир-окибат, о’т пуфаги камайишни бошлайди. Ушбу о’згаришлар о’т пуфагин к’г’ри ишлашини гийинлаштиради.

    xoletsistitga не пуфагидаги toshlardan tashqari quyidagiary sabab bo’shibi mumkin:

    • CBD Drenaj Tizinify Infektsiyasi
    • CBD Blokirovkasi
    • HomiLadorlik Paytida yoki Tez Vazn Yo’qotishdan Keyin Natir Bo’shi Mumkin Bo’lgan не пуфагидаги ortiqcha xolesterin
    • Diabet tufayli o’t pufagiga QON ta’minoti kamayadi
    • Jigar Yoki oshqozon Osti Bezi o’smalari
    • kamdan-кам uchraydigan o’t pufagidagi o’smalar

    Xoletsistitning takroriy Yoki uzoq muddatli hujumlarini boshdan kechirganingizda, бу сурункали холатга айланади.


    Xoletsistitni ким oladi?

    Xoletistit bilan kasallanish ethimolini bir qator omillar oshiradi:

    • O’t toshlari erkaklarnikiga qaraganda ayollarda ko’proq uchraydi. Bu ayollarda erkaklarnikiga qaraganda xoletistitni rivojlanishiga olib keladi.
    • Гормонлар озгариши ко’пинча уни келтириб чикариши мумкин. Homilador ayollar yoki gormon terapiyasidagi odamlar katta xavfga ega.
    • Кливленд клиникасининг та’кидлашича, ушбу холатни ривойланиш хавфи 40 йошдан кейин ортади.
    • Ispaniyaliklar ва туб amerikaliklar safro toshlarini rivojlanish xavfi boshqa odamlarga qaraganda yuqori.
    • Semirib ketgan odamlar ветчина bunday holatga duch kelishadi.
    • Тез вазн йокотиш йоки вазн ортиши бузилишга олеб келиши мумкин.
    • Агар сизда диабет болса, ксолецистит билан касалланиш хавфи мавджуд.

    Xoletsistitning belgilari

    Xoletsistit belgilari bir necha yil ichida to’satdan paydo bo’lishi yoki asta-sekin rivojlanishi mumkin.Ko’pincha bu alomatlar yog ‘miqdori ko’p bo’lgan ovqatdan so’ng paydo bo’ladi.

    Alomatlar Quyidagilarni O’z iChiga Oladi:

    • O’Tkir Yoki Xiralashishi Mumkin Bo’lgan Kuchli Qorin Og’rig’i
    • Qorin Bo’shlig’i VA Shishiradi
    • Orqangizga Йоки О’НГ-Элька Пичогьгинг ostiga tarqaladigan og’riq
    • ISITMA titroq
    • ko’ngil aynish
    • qusish bo’shashgan, оч rangdagi najaslar
    • sariqlik, бу sizning teringiz ва ko’zlaringiz oqlari sarg’ayganda
    qichishish

    Oddiy hujum ikki yoki uch kun davom etishi mumkin, ammo xoletsistitning alomatlari odamdan odamga juda farq qiladi. Alomatlar oshqozonning o’ng yoki o’rta yuqori qismida paydo bo’ladi. Og’riq odatda 30 minut davom etadi.


    Murakkabliklar quyidagilarni O’z ichiga olishi mumkin:

    • pankreatit, oshqozon Osti Bezi yallig’lanishi
    • infektsiya natijasida o’t pufagining teshilishi
    • yallig’lanish tufayli kattalashgan o’t pufagi
    • infektsiya Сафро to’planishiga Olib kelishi мумкин
    • о’т пуфагининг саратон касаллиги (бу нойоб, узок муддатли асорат)
    • о’т пуфаги то’кималарининг о’лими (бу йиртилиб кэтишига ва натижада орган йорилишига олеб келиши ‘020274
    4 ташхис койылган бо’лса, ксолециститнинг аломатларини уйда о’рик колдирувчи восита ва дам олиш йо’ли билан даволаш мумкин.Уйда даволаниш то’г’рисида карор кабул килишдан олдин аввал шифокорингиз билан гаплашишингиз мухимдир. Shuningdek, размер антибиотиков qabul qilishingiz ва yog’li ovqatlardan воз kechishingiz мумкин.

    Корин bo’shlig’ida qattiq og’riqlar bo’lsa yoki isitma buzilmasa, har doim tibbiy yordamga murojaat qilishingiz kerak.

    Xoletsistit qanday aniqlanadi

    Shifokoringiz sizning anamnezingizni ko’rib chiqadi va fizik tekshiruv o’tkazadi. Шолециститнинг аломатлари бошка холатларга о’хшашдир, шунинг учун улар ушбу холатларни истисно килишлари керак.

    Xoletsistitni aniqlashga yordam beradigan testlar mavjud:

    • Томография рентген нурлари yordamida qorin bo’shlig’ining juda batafsil rasmlarini chiqaradi. Bu eng sezgir sinov va ethimol muammoni aniqlashda eng yaxshi гаров.
    • Сизнинг шифокорингиз о’т пуфаги ва джигарингизни кориш учун корин бо’шлиг’и ультратовуш тэкширувидан фойдаланиши мумкин. Bu ularga toshlar va kanal to’siqlarini tasavvur qilishga yordam beradi.
    • Qon tekshiruvi qon oqimidagi infektsiyalarni aniqlay oladi.
    • Xoletsintigrafiya yoki HIDA skanerlashda oz miqdordagi radioaktiv moddalarni ukol qilish o’t pufagi va o’t yo’llarining g’ayritabiiy qisqarishini yoki to’siqlarini aniqlashga yordam beradi. Bu, shuningdek, muammoni aniqlashning aniq usuli. Natijalarni qaytarish uchun bir soatdan to’rt soatgacha vaqt ketishi mumkin.
    • Эндоскоп ретроградная ксолангиопанкреатография эндоскоп (томокка киритилган узун, эгилувчан найча), боъйок ва рентгенография йордамида а’золарингизни яксшилаб текшириб, нуксон йоки муаммоларни топади.
    • Teri osti transhepatik xolangiografiyada sizning shifokoringiz igna bilan jigaringizga kontrastli bo’yoq kiritadi. Bu sizning shifokoringizga o’t yo’llarini Rentgen Nurida ko’rish imkonini beradi.

    Ксолециститни даволаш усуллари

    Сизнинг худжумингизнинг аник сабаби даволаниш курсини белгилайди. Шифокор, шунингдек, даволанишни танлашда сизнинг умумий согълигъингизни хисобга олади. Variantlarga quyidagilar kiradi:

    • infektsiyaga kurashish учун Каршинский гэн spektrli antibiotiklar
    • o’t pufagidagi toshlarni eritib yuborishga yordam beradigan дори vositalaridan foydalangan Holda, og’iz orqali eritma terapiyasi (BU odatda jarrohlik amaliyotini o’tkaza olmaydiganlar учун mo’ljallangan так ‘нгги чора)
    • даволаш пайтида о’рикни назорат кылиш учун о’рик колдирувчи воситалар

    Bugungi kunda o’t pufagi operatsiyasi odatda laparoskopik usulda amalga oshiriladi. Sizning jarrohingiz qorin bo’shlig’ida kichik kesiklarni hosil qiladi va operatsiyani bajarish uchun kichik jarrohlik vositalarini kiritadi. Копгина холларда джаррохлик амбулатория усули хисобланади, бу эса тикланиш вактини кискартиришни англатади.

    Сизнинг согликни саклаш гурухингиз сизга турмуш тарзи ва овкатланиш бойича корсатмалар хакида маслахат беради, бу сизнинг ахволингизни яксшилайди.

    Турмуш тарзи ва овкатланиш озгариши

    Ксолецистит билан касалланиш сизнинг диетангизга мухим озгаришлар киритишингиз кераклигини англатади. Qayta tiklangandan so’ng kuniga beshdan oltitagacha kichikroq ovqatlanish tavsiya etiladi. Bu sizning oshqozon-ichak traktidagi safro normallashishiga imkon beradi. Bitta katta ovqat tizimni tashlab yuborishi va o’t pufagi va safro yo’llarida spazm hosil qilishi mumkin.

    Yog’siz oqsillar, masalan, parrandachilik yoki baliq bilan ozgina yog’li parhezga rioya qiling.Yog’li go’sht, qovurilgan ovqatlar va har qanday yog’li ovqatlardan, shu jumladan to’liq sut mahsulotlaridan saqlaning.

    Сурункали ксолециститнинг узок муддатли истикболлари

    То’г’ри даволанган холда, узок муддатли истикбол джуда якши. Сизга яшаш йоки овкат хазм килиш учун о’т пуфаги керак емас. O’t pufagingizsiz safro to’g’ridan-to’g’ri jigaringizdan ingichka ichakka oqib chiqadi.

    Surunkali xoletistitning oldini olish mumkinmi?

    Агар сизда бир йоки бир нечта ксолецистит бор бо’лса, сурункали ксолециститдан сакланиш учун кандай озгаришлар килишингиз мумкинлиги хакида докторингизга муроджаат килинг.Yog ‘miqdorini kamaytirishni o’z ichiga oladigan parhez bo’yicha ko’rsatmalar haqida so’rang. Доймий жисмони машклар ко’пинча фойдалидир.

    Ксолециститнинг асосий сабаби о’т тошлари. Соглом вазнни саклаш оркали о’т пуфагида тошлар пайдо болиш хавфини камайтиришингиз мумкин. Агар сизга озиш керак болса, буни аста-секин баджаришга ​​харакат килинг, чунки тез вазн йокотиш о’т пуфагида тошлар пайдо болиш шавфини осириши мумкин.

    Кайта тиклаш вакти

    Савол:

    Сурункали ксолецистит операциясидан то’лик тикланиш учун одатда канча вакт кетади ва тикланиш даврида одам нималарни йодда тутиши керак?

    Аноним бемор

    Явоб:

    О’т пуфаги операциясини тиклаш сиз о’тказадиган операция турига боглик. Лапароскопик операциядан о’тган одамлар корин бошлигъи кесилган ан’анавий яррохлик амалийотига караганда тезрок тикланади. Сиз qaysi operatsiya turidan qat’i nazar, tiklash bo’yicha ko’rsatmalar o’xshash bo’lishi mumkin va to’liq davolanish uchun kamida olti hafta kuting. Har doim jarrohingizning aniq tavsiyalariga amal qiling. Умумий парвариш корсатмаларига куйидагилар киради:

    • 10 фунддан ортик вазнни ко’таришдан сакланинг
    • тез-тез овкатланиб, кам йогли пархез истемол килинг
    • чарчокни кутинг, шунъп 05дамол учун куинг turing
    • qizarish, drenajlash yoki og’riqni kuchayishi uchun barcha jarrohlik jarohatlarni kuzatib рассверливание

    Джудит Марсин, MDAswers bizning tibbiyot mutaxassislarimizning fikrlarini anglatadi.Barcha tarkib qat’iy ma’lumotga ega va tibbiy maslahat deb hisoblanmasligi kerak. .

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.